الف - مطالب و مضامين مكتوبات قاضى همدانى « 1 » مطالب مكتوبات اغلب مربوط بمسائل فلسفى مانند : ممكن و واجب و حادث و عرض . . . ؛ و اصول عرفانى مانند : عشق و فنا و قيامت و عالم ارواح . . . و سلوك و شرح احاديث و آيات قرآن و اركان دين اسلام و هرچه بدين موضوعات تعلق دارد مىباشد فقط فرقى كه بين تمهيدات و مكتوبات وجود دارد آنست كه در مكتوبات از مطالب فلسفى و سير و سلوك مفصل‌تر و عميق‌تر بحث شده است « 2 » . علاوه بر اين در مكاتيب اطلاعاتى دربارهء زندگى شخصى قاضى همدانى ثبت شده كه در فصل دوم در ضمن شرح احوال او ذكر خواهيم كرد . ب - نسخه‌هاى خطى مكتوبات 1 - نسخهء مجموعهء كتابخانهء سپهسالار به شمارهء 3875 ورق 105 سطر 15 بقطع 18 * 6 ر 12 ؛ 14 * 6 ر 9 به خط نسخ در سال 638 هجرى نوشته شده است . چند قسمت فقط از مكاتيب در اين نسخه وجود دارد از ورق 68 تا ورق 105 . 2 - نسخهء كتابخانهء كار اللّه ( استنبول ) به شمارهء 1100 ورق 136 سطر 15 بقطع 19 * 11 ؛ 25 * 18 به خط نسخ در سال 668 تحرير يافته است از اين نسخه ، عكسى به شمارهء 166 در كتابخانهء دانشگاه تهران موجود است ، مجموع اين مكاتيب 67 مكتوب است . 3 - نسخهء كتابخانهء شهيد على ( استنبول ) به شمارهء 1417 ورق 206 هر صفحه 15 سطر بقطع 5 ر 23 * 16 ؛ 17 * 5 ر 10 به خط نسخ نوشته شده است مجموع اين مكاتيب 64 مكتوب نصف آنها در سال 733 و نصف در سال 762 تحرير يافته است . آيات

--> ( 1 ) - ر ك مكاتيب M ص 283 و 284 . ( 2 ) - دربارهء ابليس ر ك : مكاتيب M ص 95 ، 96 ، 345 ، 346 و در تمهيدات لغت ابليس در فهرست لغات و اصطلاحات .